Columns

door Liesbeth Bauer

‘We zien nu eens te meer hoezeer zowel werk- als privérelaties constant onze identiteit bepalen’

De Volkskrant, maandag 4 mei 2020

Doortje Smithuijsen

 

INTERVIEW Esther Perel

We zien nu eens te meer hoezeer zowel werk- als privérelaties constant onze identiteit bepalen’

Relatietherapeut Esther Perel (62) draait overuren. Niet alleen bij mensen thuis gaat het mis, maar ook op het werk. Het verlies van je baan is evengoed een relatie die uitgaat. 

Relatietherapeut Esther Perel is drukker dan ooit. Koppels die elkaar niet meer kunnen uitstaan in isolatie, gescheiden ouders die het niet eens worden over hoe de kinderen moeten omgaan met de coronamaatregelen, mensen met affaires die ineens besluiten hun vaste relatie uit te maken – haar digitale spreekkamer draait overuren.

Maar niet alleen stellen met pandemiegerelateerde relatieperikelen melden zich bij Perel: even vaak zijn het mensen die door de coronacrisis zakelijk in de knel zijn gekomen. ‘Gisteren nog’, vertelt Perel via Zoom vanuit haar tweede huis in Woodstock in de staat New York, ‘sprak ik een man die honderd mensen moest ontslaan. Ik behandel hem al jaren en had hem nog niet een keer zien huilen. Tot nu.’ Het is maar een klein voorbeeld van het idee waar Perel nu al een paar jaar van overtuigd is: onze zakelijke relaties hebben minstens zoveel invloed op wie we zijn als onze privérelaties.

De van oorsprong Vlaamse Esther Perel (62) werd wereldwijd bekend als relatietherapeut met haar boek Erotische intelligentie (verschenen in 2006, vertaald in bijna dertig talen), waarin ze de paradox tussen het verlangen naar veiligheid en spanning binnen relaties onderzoekt. In 2017 volgde Liefde in verhouding, dat een genuanceerde blik biedt op overspel. Ook in 2017 lanceerde Perel de populaire podcast Where Should We Begin?, waarin je kunt meeluisteren met de therapiesessies in haar spreekkamer. Eind 2019 begon ze daarnaast met de podcast How’s Work?, waarin ze eenzelfde methode hanteert, maar dan met zakelijke ‘stellen’ – collega’s, werkgevers en -nemers –, mensen met een familiebedrijf.

Perel gaat ervan uit dat iedereen zijn ‘onofficiële cv’ meebrengt naar het werk, in de vorm van je ‘relatiegeschiedenis’, zowel wat betreft romantische relaties als familiebanden. Een goed voorbeeld van dit onofficiële cv is te horen in de eerste aflevering van How’s Work?, waarin twee zakenpartners hun relatie bespreken. De twee mannen kennen elkaar uit het leger, en gingen ervan uit dat daar de hechte band is gesmeed die ze zakelijk zo succesvol maakt. Maar, laat Perel zien, die band komt eigenlijk voort uit de gezinnen waarin ze zijn opgegroeid. De een was enig kind van een alleenstaande moeder, de ander komt uit een gezin van vijf. Ze werken zo goed samen, zegt Perel, omdat de een gewend is aan zichzelf te denken, en de ander altijd rekening houdt met anderen. ‘Mensen zeggen vaak tegen me dat ze hun ‘hele zelf’ mee willen nemen naar hun werk’, zegt Perel. ‘Ik antwoord dan dat ze dat al doen, alleen onbewust.’

Waarom besloot u naast romantische relaties ook werkrelaties te gaan onderzoeken?

‘Ik heb er altijd in geloofd dat de kwaliteit van je relaties de kwaliteit van je leven bepaalt. Dat is zo in je privéleven, maar evengoed op de werkvloer. Om productief, creatief en succesvol te kunnen zijn, moet de relatie met ons werk en met de mensen met wie we werken goed zijn. Geen enkel salaris of secundaire arbeidsvoorwaarde kan slechte verhoudingen op de werkvloer goedmaken.’

Er wordt vaak over u gezegd dat u expert bent op het gebied van ‘moderne relaties’. Wat is een moderne relatie?

‘Eigenlijk hebben we in de seculiere, westerse samenleving twee manieren om onze identiteit vorm te geven; enerzijds hebben we onze privérelaties, anderzijds de werkrelaties. En dat vormgeven is een proces dat nooit ophoudt. Door de opkomst van het individualisme en het wegvallen van gemeenschappen om bij te horen, is onze identiteit onze eigen verantwoordelijkheid geworden. Bovendien geloven we niet meer in het hiernamaals – al het geluk moet tijdens ons leven worden behaald.

Daarom gaan we steeds meer van onze relaties eisen: we hebben constant het gevoel dat we onszelf, onze identiteit, moeten verbeteren. We scheiden niet meer omdat we ongelukkig zijn, maar omdat we denken dat we met een ander gelukkiger kunnen zijn. Op dezelfde manier stoppen we niet meer met een baan omdat we het werk niet leuk vinden, maar omdat we denken dat het ergens beter kan. De moderne relatie is onze manier om houvast te vinden in de eindeloze onzekerheid van ons huidige bestaan. En dat is dus een proces dat gevoelsmatig nooit af is.’

Waar komt dat onbevredigde gevoel vandaan?

‘Kijk, we leven momenteel in een tijd die gekenmerkt wordt door eigen keuze en verantwoordelijkheid. Vijftig jaar geleden verlangden we naar meer vrijheid, nu zwemmen we erin – we verdrinken bijna. Want die vrijheid brengt verantwoordelijkheid met zich mee: we moeten onszelf helemaal ontwikkelen tot ‘de beste versie’. We verwachten van elke relatie dat die de beste versie van onszelf tot wasdom brengt. In romantische relaties, maar net zo goed op het werk. Mensen leggen een enorme druk op het ontwikkelen van hun ‘zelf’, en voelen zich daardoor nooit ‘af’, nooit goed genoeg.’

En nu komt dat opgedrongen ontwikkelen voor veel mensen dus plotseling tot stilstand.

‘Precies, dus worden mensen ineens teruggeworpen op zichzelf, en zien ze hoe onzeker de wereld om hen heen eigenlijk is. Dat hun identiteit is opgebouwd uit relaties die alleen maar een schijnzekerheid verschaffen. Immers: zodra het bedrijf waar jij werkt omvalt, valt in een keer een deel van wie jij bent weg. We zien ineens hoe afhankelijk we zijn van een structuur waarop we zelf helemaal geen vat hebben. Als jij niet meer aan het werk kunt als creatieve zzp’er – wie ben je dan nog?’

Het tijdelijk verdwijnen van zoveel banen kun je zien als een collectieve break-up, zegt Perel: als een heel ingrijpend verlies in het leven van heel veel mensen. Zeker nu we de laatste decennia steeds losser met onze intieme relaties omgaan, neemt de behoefte aan een andere vorm van houvast toe. Veel mensen vinden die in werk, in vaste dan wel flexibele vorm. In tegenstelling tot een romantische relatie heb je je werk min of meer zelf in de hand, en bovendien ben je er gemiddeld veel langer mee bezig.

Inmiddels wordt de arbeidsmarkt gekenmerkt door twee soorten werkenden: mensen met vaste banen en mensen met losse arbeidsovereenkomsten. Is het verlies van werk voor bijvoorbeeld freelancers even ingrijpend als voor mensen met een vaste baan?

‘Jazeker. Als mens hebben we behoefte aan twee dingen: veiligheid en vrijheid. Alleen heeft de een meer tolerantie voor een gebrek aan vrijheid, en de ander meer tolerantie voor een gebrek aan veiligheid. De laatste soort mensen, zijn de mensen die vaak kiezen voor het ondernemerschap, flexwerken, een zzp-structuur.’

Velen van hen zijn ineens overgeleverd aan steun van de staat – zo ongeveer het tegenovergestelde van zelfstandig ondernemerschap. Dat heeft eenzelfde weerslag op je identiteit als bijvoorbeeld ineens je minnaar niet meer kunnen zien door coronamaatregelen – je wordt enorm beperkt in je vrijheid, een deel van wie je bent, verdwijnt.’

Tijdens deze pandemie zie je eens te meer hoezeer zowel werk- als privérelaties constant onze identiteit bepalen, zegt Perel, en hoe je daarmee ook in de knoop kunt komen. ‘Ik spreek bijvoorbeeld mensen die arts zijn, en worden opgeroepen om nu op de intensive care te gaan werken. Ondertussen zegt hun partner: ik wil niet dat je gaat, straks raak je besmet. Dus moeten ze kiezen tussen hun baan en hun liefde; tussen twee delen van hun identiteit.’ De keuze zal vermoedelijk ingegeven worden door die relatiegeschiedenis: hebben ze in hun opvoeding en relaties geleerd om voor zichzelf te kiezen of voor anderen? Zijn ze zorgzaam, of meer gericht op hun eigen geluk?

Denkt u dat onze collectieve relatie met werk door de coronacrisis zal veranderen?

Zeker. Ik denk dat mensen veel meer gaan inzien dat werk niet alleen is wat ze doen, maar ook wie ze zijn. En net zoals mensen in deze tijd sneller geneigd zullen zijn hun privérelaties te herdefiniëren – wil ik nog bij mijn partner blijven of niet; wat verwacht ik eigenlijk van vriendschappen? – zullen ze ook hun relatie met werk eerder evalueren. Rampen functioneren als accelerators: het leven blijkt eindig en kwetsbaar, en met dat inzicht worden voor veel mensen ineens de prioriteiten duidelijker.

Ondertussen zijn er natuurlijk nog veel meer mensen die het zich helemaal niet kunnen permitteren in deze periode na te denken over hun prioriteiten, zegt Perel, omdat ze simpelweg moeten werken om brood op de plank te krijgen. ‘Zij houden zich helemaal niet bezig met identiteitsvorming en de kwaliteit van werkrelaties.’ Het verschil tussen die groepen – tussen arm en rijk, grof gezegd – gaat alleen maar groter worden de komende tijd, denkt ze, zeker in Amerika. ‘Het gebrek aan bescherming voor juist de kwetsbaren wordt op dit moment pijnlijk duidelijk. Als ik hoor over alle mensen die mijn cliënten moeten ontslaan, weet ik: zij hebben geen vangnet.’

Biedt de coronacrisis kans op meer gelijkheid?

‘Dat zou mooi zijn, maar dat denk ik niet. Die enorme druk op ‘alles uit jezelf halen’, is sterk verbonden met een kapitalistisch systeem. Met een economie en samenleving die niet omkijkt naar de medemens, maar alle deelnemers alleen maar opjut harder te werken en door te groeien. Hier in de Verenigde Staten is het ieder voor zich, zonder steun, zonder bescherming. Dat wordt eens te meer duidelijk in deze situatie, en ik vrees dat dat niet snel zal veranderen.’

Therapie op afstand

Tijdens de pandemie blijft Esther Perel gestaag doorwerken. Naast haar therapiesessies via Zoom brengt ze nieuwe afleveringen van haar podcast How’s Work? uit. Van Where Should We Begin? maakt ze momenteel een speciale corona-editie: Couples under Lockdown, waarvoor ze stellen interviewt over hun corona-ervaringen. Daarnaast geeft ze via YouTube live workshops over onder meer intimiteit in tijden van pandemie.

 

Mariska Hoffland‘We zien nu eens te meer hoezeer zowel werk- als privérelaties constant onze identiteit bepalen’

Liefde en rouw in deze tijd van COVID-19

april 2020

Nu het coronavirus op steeds meer manieren je leven beïnvloedt, is niets meer zeker en vanzelfsprekend. De gevolgen van dit virus kunnen op allerlei gebieden van je leven zeer verstrekkende en ingrijpende gevolgen hebben. Dat kan heel begrijpelijk angst en onzekerheid bij je oproepen.

Ook je relatie kan in deze tijd onder druk komen te staan. Tot voor kort had je de normale afleiding van familie, vrienden en collega’s. Als je met je partner en je kinderen langer dan gewend en niet vrijwillig in huis vertoeft, kan dat van invloed zijn op je hoe je je voelt en op je relatie.

De gevolgen van het coronavirus kunnen ook ingrijpend zijn omdat je bijvoorbeeld geconfronteerd bent met het verlies van een dierbaar persoon. Alle mogelijkheden op het gebied van zorg en aandacht, troost en rouw rondom en na het overlijden van een dierbaar persoon en de uitvaart verlopen anders dan je ‘gewend’ bent en zou willen.

Een paar tips waar je hopelijk nu iets aan hebt

  • Houd een vast dagritme aan. Plan je bezigheden, eet en drink op tijd, eet en drink niet meer dan je gewend bent, zorg voor afwisseling, zorg ervoor dat je ondanks de beperkende maatregelen toch elke dag even buiten bent én beweegt!
  • Maak tijd en ruimte voor leuke dingen die je in en rondom het huis kunt doen. Kijk op internet voor ideeën.
  • Onderhoud het contact met je netwerk via de telefoon, internet, beeldbellen, een kaartje, een brief.
  • Mocht je gaan piekeren, neem de leiding hierover. Schrijf 1x per dag je piekergedachten op een vel papier. Leg het weg en ga iets leuks doen. Plan later op de dag een piekermoment in van maximaal een kwartier. Je bekijkt je piekergedachten en schrijft op over welk onderwerp je piekert. Na een kwartier stop je ermee, gooi je het papier weg en ga je opnieuw iets anders doen.
  • Blijf in beweging en zorg voor voldoende slaap.
  • Praat over deze tijd met de kinderen. Stem de informatie af op de leeftijd van de kinderen en doe dat ook met de informatie op de televisie. Laat kinderen naar het jeugdjournaal kijken. Houd in de gaten hoeveel informatie er eventueel op andere manieren naar de kinderen toekomt en begrens dat. Geef eerlijke informatie. Bedenk dat de kinderen ook in deze dagen op jou als ouder letten. Blijf jij rustig, dan kunnen zij ook rustig blijven.
  • Leer jezelf te verdragen dat ook in deze tijd niet al je verlangens vervuld kunnen worden. De huidige onzekere tijd zou dit kunnen benadrukken. Bedenk dat verlangens en wensen geen rechten zijn.
  • Daag jezelf uit op zoek te gaan naar mogelijkheden i.p.v. stil te blijven staan bij onmogelijkheden.
  • Het is normaal dat je er af en toe behoefte aan hebt om je even terug te trekken. Niet alleen jij, ook je partner en indien van toepassing je kinderen zullen die behoefte hebben. Spreek af welke ruimte daarvoor gebruikt mag worden en hoe je duidelijk maakt dat je even niet gestoord wilt worden. Als die ruimte er (nog) niet is, maak ‘m dan, indien mogelijk met elkaar!
  • Gevoelens van angst en onzekerheid zijn heel normaal in deze tijd. Sta jezelf en de andere gezinsleden toe hierover te spreken zonder dat er (meteen) een oplossing is.
  • Begin de dag als koppel en als gezin samen. Kom voor het ontbijt 15 minuten samen in de huiskamer om op elkaar af te stemmen, na te gaan hoe de nacht is geweest voor iedereen, na te gaan hoe het met iedereen is. Ontbijt daarna samen, zonder afleiding van telefoon, televisie of andere afleidingen. Neem de leiding in het maken van een moment samen waarin iedereen zich verbonden kan blijven voelen.
  • Sluit de dag ook samen af. Stem dit moment af op degene die ‘s avonds als eerste naar bed gaat. Geef ieder de gelegenheid om te vertellen wat hij of zij wil vertellen op dat moment. Het kunnen ook momenten juist van stilte zijn, samen zingen, naar muziek luisteren, een verhaal vertellen of voorlezen.

Het is misschien ‘ouderwets’, maar rust, orde en regelmaat in onrustige en onzekere tijden geven mensen groot en klein en hopelijk ook jou houvast. Het geeft je de ruimte en de aandacht om te blijven verbinden met jezelf, met je partner en indien van toepassing met je kinderen.

Mocht je hierover ‘live’ willen komen praten in de praktijk, dan kan dat met inachtneming van de adviezen van het RIVM op dat moment. Ik heb geen wachtlijst, je kunt op korte termijn terecht. Je bent welkom.

 

Liesbeth Bauer


 

 

Aandachtoefening

  1. Kies een plek waar je ongestoord een half uurtje kunt zitten.
  2. Ga rechtop op een stoel zitten met beide voeten stevig op de grond. Sluit je ogen of kijk schuin langs je neus naar een punt voor je op de grond.
  3. Leg een of beide handen op je buik.
  4. Volg met aandacht en zonder oordeel je ademhaling gedurende 2 à 3 minuten.
  5. Blijf je ademhaling zonder oordeel en vriendelijk volgen en probeer een beetje dieper in en uit te ademen zodanig dat je als het ware voelt dat je handen op je buik naar buiten en naar binnen bewegen.
  6. Als je je ademhaling in je buik voelt, blijf dan 5 minuten met rustige en vriendelijke aandacht de ademhaling volgen. Je hoeft verder niets te doen, niets te weten, niets op te lossen. Je zit met vriendelijke aandacht en met beide voeten stevig op de grond op een stoel. Elke keer als je gedachten je weghalen van je ademhaling, ga je met je aandacht terug naar je ademhaling en je laat je gedachten vriendelijk gaan.
  7. Na 5 minuten zo te hebben gezeten ga je met je aandacht naar je gedachten. Welke gedachten heb je? Zijn het vragen, opdrachten, boodschappen, herinneringen aan wat iemand tegen je heeft gezegd, ….. Volg opnieuw 5 minuten je gedachten met vriendelijke aandacht en zonder oordeel. Ook als je geen gedachten hebt, blijf je met je aandacht bij het hebben van geen gedachten. Je bent helemaal in het NU zonder oordeel.
  8. Na punt 7 kun je de oefening afronden. Lees verder bij 10 t/m 12.
  9. Na punt 7 kun je de oefening uitbreiden op de volgende manier. Lees verder bij 13 t/m
  10. Dat doe je door langzaam je ogen te openen of op te heffen en rustig om je heen te kijken. Terwijl je dit doet blijf je rustig ademen en neem je de plek waar je zit weer in je op.
  11. Adem 3 keer rustig en diep in en uit.
  12. Sta rustig op en probeer met deze rust de dag weer op te pakken.
  13. Uitbreiding oefening na punt 7: volg je gedachten en merk op welke gedachte terugkeert.
  14. Richt je aandacht op die gedachte, ook weer rustig, vriendelijk en zonder oordeel. Terwijl je dit doet blijf je rustig ademen.
  15. Mocht je ademhaling hoger gaan zitten, keer dan eerst terug naar punt 1 t/m 7 en keer dan terug naar deze ene gedachte.
  16. Punt 13 t/m 15 kun je net zolang doen als dat je zelf prettig vindt. Als je nog niet zo ervaren bent met dit soort aandachtoefeningen, dan raad ik je aan het per 5 minuten op te bouwen.
  17. Rond de oefening af m.b.v. punt 10 t/m 12.

 

Liesbeth Bauer

 

 

 

Mariska HofflandLiefde en rouw in deze tijd van COVID-19

Hoe kun je ervoor zorgen dat je relatie geen slachtoffer wordt van de coronaviruspandemie?

Geschreven door: Peter van der Ven, Relatie- en gezinstherapeut (EFT)
www.heartconnection.nl

01 april, 2020;

De coronacrisis laat zien hoe belangrijk het is om verbonden te zijn met elkaar in deze situatie die kan leiden tot angst en defensieve reacties. We reageren automatisch emotioneel wanneer we angst ervaren, die we kunnen overbrengen op onze partner en kinderen. Dit kan dan leiden tot escalerende situaties en wederkerige defensieve reacties. Wees daarom aanwezig voor elkaar en luister zonder afleiding van schermen/ werk/ kinderen. Leg je telefoon neer, kijk naar elkaar en zeg: “Ik ben er voor je. Hoe kan ik helpen en wat heb je nodig?” en reageer dan met “Ik voel me nu angstig over…” of “Ik heb nodig dat…”.

Zorg voor nabijheid naar elkaar en help elkaar om niet:

  • Kritiek te geven en de nadruk op tekortkomingen van je partner
  • Minachtend te doen door je oog te rollen, spottend te doen en vijandige humor
  • Afwerend op te stellen
  • Terug te trekken uit een gesprek

Iedereen reageert anders op stressvolle situaties. Hoe je reageert op de kan afhangen van je achtergrond, je persoonlijkheid en de gemeenschap waarin je woont. Stress kan zich dan uiten in?

  • Angst en zorgen over je eigen gezondheid en de gezondheid van je dierbaren
  • Veranderingen in slaap- of eetpatronen
  • Moeite met slapen of concentreren
  • Verergering van chronische gezondheidsproblemen
  • Toenemend gebruik van alcohol, tabak of andere drugs

 

Angst kan een enorme bijdrage leveren aan relationele conflicten.

Stressvolle of traumatische gebeurtenissen kunnen sommige stellen dichter bij elkaar brengen ‘tegen een gemeenschappelijke bedreiging’, zelfs al is het maar tijdelijk. Maar voor andere stellen kan het mogelijk uit elkaar drijven, door het onthullen van bestaande kwetsbaarheden in de relatie. Het kan ertoe leiden dat partners zich niet gesteund voelen door hun partner of zich misschien eenzaam voelen. Hoewel wordt verteld om nauw contact met anderen te vermijden, is het belangrijk als relatie en gezin niet emotioneel gescheiden te zijn van elkaar.

De dreiging van coronavirus is bijzonder zenuwslopend, omdat het zoveel meer is dan slechts één gevaar: onze fysieke gezondheid, financiële zekerheid, werkgelegenheidssituaties en kinderopvang zijn allemaal aan het veranderen en/of lopen nieuwe risico’s. Angsten rond het coronavirus triggert veel angsten. En angst kan een enorme bijdrage leveren aan relationele conflicten. Zelfs voor degenen onder ons met een gelukkige en stabiele relatie vraagt de coronacrisis om grote uitdagingen. Stress is in deze tijd extreem hoog. Iedereen voelt zich opgesloten. Door het coronavirus en alle maatregelen zit je als gezin meer op elkaars lip. Je kinderen zijn de hele dag thuis, je bent zelf thuis aan het werk of moet je juist in alle bochten wringen om opvang te regelen om zelf nog op je werk aan te komen.

Niemand is vertrouwd met sociale distantiëring.

Partners en kinderen proberen te reageren op deze nieuwe situatie. Vaak zijn beide partners verplicht om bijna al hun tijd door te brengen onder hetzelfde dak. Als gevolg hiervan kan dit onderliggende conflicten oproepen en/of verscherpen als je hiermee niet goed omgaat. Breng jonge kinderen (of zelfs tieners) in een kleine ruimte en het kan een recept zijn voor een ramp of echtscheiding. Niemand is vertrouwd met sociale distantiëring.

Sommige partners willen in deze situatie dicht bij hun partner zijn als gevolg van opkomende angsten. Andere partners gebruiken sociale distantiëring als een manier om problemen in de relatie te vermijden. Hun excuus is dan, ‘Laten we niet over onze relatie praten, laten we afstand nemen, we krijgen anders conflicten’. Ze vermijden liever negatieve emoties in hun leven en met hun partners. Wanneer een grote externe situatie als de coronacrisis gebeurt, hebben ze moeite hoe ze met deze gevoelens moeten omgaan. Compassie, geduld en begrip zijn nodig om de huidige ‘overlevings’ ervaring te veranderen in een ‘bloeiende en groeiende’ ervaring voor de relatie en ouderschap. In plaats van gekibbel terwijl je samen in quarantaine zit, kun je deze tijd gebruiken om je verhouding te versterken.

Samen een ‘veilige haven’ creëren tegenover de sociale distantiëring, groeiende onzekerheid en sociale onrust.

Het goede nieuws is dat partners nu genoeg tijd en mogelijkheden hebben om samen tijd door te brengen en om problemen die ze misschien hebben vermeden, uit te zoeken en te bespreken. Het slechte nieuws is dat kwesties die stellen hebben vermeden in een soort snelkookpan komen en zo voor extra spanning kunnen zorgen. Relaties die al enige spanning hebben en geen manier hebben gevonden om er mee om te gaan kan de huidige situatie tot een spiraal naar beneden gaan leiden. Stellen kunnen in deze situatie samen groeien of uit elkaar groeien. Hoe kun je hiermee omgaan?

Het coronavirus is een ultieme stresstest voor relaties en gezinnen. De coronaviruspandemie dwingt ons allen om niet alleen om te gaan met de gebruikelijke spanningen, maar ook met een gevoel van angst en pijnlijke onzekerheid. Partners hebben zeer verschillende stijlen voor het omgaan met onzekerheid. De een kiest voor een gestructureerde, doelgerichte, proactieve aanpak. De ander is meer passief en fatalistisch. Vaak is een partner bang om gedwongen te worden om de hele tijd een gemeenschappelijke ruimte te delen, terwijl de ander blij is met de verandering en zich er bijna geen zorgen over maakt.

Meestal kunnen we tijdens onzekerheid ons richten op onze partner, naasten of vrienden voor comfort, maar in deze specifieke coronacrisis worden we sterk aangemoedigd – zo niet gedwongen – om onszelf te isoleren. Dat legt een enorme druk op de relatie en het gezin. Het omgaan met deze crisis vraagt veerkracht van iedereen.

13 grote uitdagingen als partners en ouders en hoe je deze kunt aangaan

Heb empathie. Een grote uitdaging is als beide partners verschillend kijken naar de coronacrisis. De ene partner denkt mogelijk dat de hemel omlaag valt en de andere partner denkt dat het allemaal wel meevalt. Als partners verschillende perspectieven hebben, hebben ze verschillende ideeën over wat er gedaan moet worden. De enige manier om daar mee om te gaan, is hierover open praten en de bereidheid om je te verplaatsen in het perspectief van je partner en rekening te houden met elkaar emoties en behoeften. Dit betekent dat je je best doet om te raden welke emotie je partner uitdrukt en dit terug te geven in je eigen woorden: “Je klinkt echt overstuur” of ‘’Je klinkt gestrest”. Zo creëer je emotioneel ‘veilige gesprekken’. Ze dienen tweezijdig te zijn. Het is van belang om tijd in te plannen om te praten over wat je verwachtingen zijn van elkaar in deze spannende tijd.

Angst. Een andere uitdaging is hoe je samen omgaat met angst. In deze tijd kun je overweldigd raken door existentiële angsten over je eigen leven en die van je naasten. In plaats van de gevoelens van je partner te minimaliseren door te zeggen: “Oh er is niets om bang voor te zijn,” zeg dingen als, “Ik weet dat dit een enge situatie is.” Alleen al om weten dat je als partner luistert, kan een groot gevoel van opluchting geven voor je geliefde.

Houd de dingen in perspectief. In een situatie die onzeker is het natuurlijk om veel ‘wat als?’ vragen te hebben. Bij gebrek aan informatie, zal onze angstige geest vaak vullen losse flodders en met worst case scenario’s. Dit kan je het gevoel geven overweldigend, hulpeloosheid of kwetsbaarheid. Hier onder een aantal vragen die je jezelf kunt afvragen om je denken te verschuiven van een ramp naar een meer behulpzame mindset:

  • Wat zijn de dingen die wel onder mijn/onze invloed liggen?
  • Overschat ik mogelijk het ergste scenario?
  • Welke strategieën kan ons helpen om goed om te gaan met deze situatie in deze coronatijd?
  • Wat zijn nu kleine nuttige en positieve acties die ik/wij nu kunnen ondernemen?

Dit is al helemaal niet het moment om kritisch te zijn. Het is belangrijk om te zoeken naar wat je partner goed doet en om er waardering voor te geven. Vertel je partner dingen die je gewaardeerd hebt en wanneer je je verbonden hebt gevoeld die dag voordat je gaat slapen. Als je een probleem aan de orde wil stellen, richt je dan op het specifieke gedrag dat je dwars zit in plaats van kritiek te leveren op het karakter of de persoonlijkheid van je partner of kind.

Kort lontje. Praten is gevaarlijk als je gestrest bent. Luisteren is dan een goede manier om met deze stress om te gaan en geen conflicten te veroorzaken. Merk je dat je een kort lontje hebt, neem even een time-out om tot jezelf te komen en te ontspannen. Praat op een rustgevende toon. Je kunt emotionele zorg bieden door een vriendelijke en kalme intonatie die een rustgevende invloed heeft op je partner en kinderen. Maak er een doel van om je partner vriendelijk te behandelen – zelfs als je er geen zin in hebt. Betuig spijt als je onaardig bent geweest en vergeef je partner voor de pijn die hij/zij heeft aangedaan.

Time-out. Als een schijnbaar onbeduidende ruzie toch plotseling uit de hand loopt, stop dan tijdig en spreek af wanneer je hierover verder wil praten als je rustig bent geworden. Een partner roept dan een time-out en zegt terug te zullen komen om het gesprek voort te zetten. Je gaat dan uit elkaar om te kalmeren. Op het afgesproken tijdstip zet je dan het gesprek voort.

Respecteer de onzichtbare grenzen. Stel eerst de vraag of het een goed moment is om te praten of iets te doen. Je kan dan zeggen: “Nou, eigenlijk is het nu geen goed moment, maar wel over 10 minuten.” Als je de hele dag bij elkaar bent, wordt het nog belangrijker om elkaars tijd en gedachten niet voortdurend te storen.

Geef elkaar de ruimte die de ander nodig heeft. De meeste relaties en gezinnen zijn nu gedwongen om in dezelfde leefruimte te blijven, hoe groot of klein dat ook mag zijn. Daar kun je niet omheen. Maar dat betekent niet dat je de hele tijd bovenop elkaar moet zitten. Geef elkaar de ruimte die de ander nodig heeft en wees flexibel. Stress heeft ook invloed op hoe je als partners/ouders met elkaar omgaat. Bespreek hoe je taken als ouders/gezin kan verdelen en de situatie draaglijk houdt voor iedereen. Ruzie ligt sneller op de loer dan normaal. Leg dit ook uit aan de kinderen wat het gevaar is, zodat ze zich ook verantwoordelijk voelen voor het volbrengen van deze taken.

Vraag naar wat de behoefte is van je partner. Leg je behoeften zo specifiek mogelijk uit. Mannen weten vaak niet wat ze willen. Ze zijn opgevoed om hun gevoelens te onderdrukken. Vrouwen zijn daarentegen zo gewend om voor iedereen te zorgen, waardoor ze ook niet weten wat ze willen. Er is zoveel aan de hand en de situatie verandert zo snel dat niemand alles zal opmerken wat iedereen nodig heeft of wenst. Dus vraag het rustig aan je partner en bespreek het met elkaar.

Wees eerlijk over je behoefte om alleen te zijn. Geef elkaar de tijd om alleen te zijn. We hebben allemaal tijd nodig om onszelf te ontstressen of gewoon in een alleen-zone te zijn. Neem de tijd om naar buiten te gaan, ga naar een andere kamer of sluit je deur voor een periode.

Maak tijd vrij voor elkaar. Elke partner en kind krijgt 10 of 15 minuten om te praten over wat er in hem/haar omgaat en waar hij/zij zich zorgen over maakt. De andere personen luisteren, erkennen de zorgen en ondersteunen. Reflecterend luisteren betekent dat een persoon praat en de andere personen luisteren. Vervolgens herhaalt de luisteraars wat ze gehoord hebben. Daarna kan van positie gewisseld worden. Dit voorkomt conflicten en het snijdt defensief gedrag. Dus geen probleemoplossende reacties geven, tenzij er specifiek om wordt gevraagd. Bij jongeren is het belangrijk dat het gesprek over het coronavirus, maar ook wat dit van hen vraagt, open wordt besproken. Neem hen serieus in hun vragen en zorgen en bevraag hen ook wat zij zelf al weten.

Neem de tijd voor zelfzorg. Zorg voor genoeg rust momentjes voor jezelf. De komende weken zal er veel emotie ontstaan. Dit is normaal. Echter, het is ook aan jou om emotionele regulatie te oefenen om thuis kalm te blijven met Yoga, Meditatie of Diepe ademhaling. Diepe ademhaling helpt je zenuwstelsel kalmeren en verandert je vlucht- of strijdreactie naar een rustige reactie. Diepe ademhaling kan helpen om je stress en angst te verminderen. Door langzamer en diep vanuit je buik te ademen, signaleer je je zenuwstelsel om te kalmeren. Mocht je begeleiding hierbij prettig vinden, dan zijn meditatieapps een goede oplossing hiervoor. Als we eenmaal de druk waar we onder staan als individuen herkennen, kunnen we de druk erkennen die onze partners ook voelen.

Breng wat humor in de gesprekken met je partner en je kinderen om plezier te verhogen en de spanning te verminderen. Of praat voor enige tijd over iets anders dan het coronavirus. Start samen een leuk project dat je hebt uitgesteld, zoals tuinieren, het lezen van een boek, of het opknappen van een plek in je huis.

Liesbeth BauerHoe kun je ervoor zorgen dat je relatie geen slachtoffer wordt van de coronaviruspandemie?

Maak van je hart geen moordkuil

Een kuil waarin opgespaarde verwijten liggen te wachten om als een vulkaan te pruttelen en uiteindelijk te ontploffen bij kleine en grote irritaties, is regelmatig de ‘bom’ onder een relatie.  Verwijten zetten emoties vast, doen mensen vechten of vluchten, maken mensen hard en niet (meer) toegankelijk voor de ander. Verwijten doen pijn, altijd. Verwijten zijn boodschappers van iets niet goed doen of erger nog, niet goed zijn. Afwijzing. Om afwijzing op afstand te houden, gebruiken we verwijten die we tussen de ander en onszelf kunnen zetten. We kunnen ook onverschillig worden of de ander gaan negeren. Niets van dit alles nodigt uit om jezelf te laten zien en horen in een relatie. Koppels raken verstrikt als een van beide of beiden zijn gestopt met uit te spreken wat er in het hart gebeurt. Het hart dat ooit verliefd was en verwijten in geen velden of wegen waren te bekennen. Totdat de verliefdheid op natuurlijke wijze een beetje uitdooft. Wat dan?!? Dan is de kwetsbaarheid voelbaar die een relatie met zich meebrengt. Ik kan de ander gaan afwijzen of de ander kan mij gaan afwijzen. Om dat voor te zijn, sparen we onbewust ‘zegeltjes’. De ‘ja-maar, jij’- zinnen die klaarliggen voor gebruik. Er is bewustzijn voor nodig én lef om te gaan staan voor onze verlangens, de andere kant van verwijten. Verlangens zijn nooit fout; ze kunnen alleen niet altijd vervuld worden door onze partner. Dat is soms best lastig. Om dat te verdragen maken we er verwachtingen van, want als die niet uitkomen kunnen we er weer verwijten van maken. Enzovoort. Durf je hart te laten spreken vanuit verlangen naar de ander in plaats van iets verlangen van de ander. Het eerste hart is open, vrij en vriendelijk; het tweede hart is hard, eisend en afwijzend. Welk hart is van jou?

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerMaak van je hart geen moordkuil

Relatietaal

Waarom organiseer jij nou nooit eens een uitje?!
Jij kan toch nooit als ik iets voorstel?!
Dat is niet waar. Laatst nog, …
Ja, maar toen vond je de film die ik had uitgekozen niet leuk.
Het ligt ook altijd aan mij. Je begrijpt me gewoon niet.
Joh, weet je, bekijk het. Ik ga sporten.
Ja, loop maar weer weg!
Dit is een voorbeeld van reactietaal: taal vanuit pijn, teleurstelling, verwachtingen die niet uitkomen. Uiteindelijk verzandt deze taal altijd in verwijten. Verwijten die onze kwetsbare kant, onze verlangens, moeten beschermen. Verwijten waarmee we dan wel de ander kwetsen.
Relatietaal vraagt van mensen de verwijten om te zetten in verlangens. Dat is werkelijk iets anders dan verwachtingen. Verlangens komen uit het hart. En het hart is kwetsbaar, fysiek en emotioneel! Hoe doe je dat?
Lieverd, ik mis onze wekelijkse momenten samen. Momenten waarop ik weer kan voelen dat ik van jou en jij van mij houd(t).
Ik mis dat ook!  Wat wil je dat ik doe?
Ik zou het fijn vinden om weer eens met jou een avond uit te gaan. Ik wil wel een restaurant reserveren. Wil jij dan een film o.i.d. regelen?
Prima! Wanneer zullen we dat plannen, deze of volgende week?
Ik kan ….
Mooi, dan ga ik nu de oppas bellen om te kijken of zij kan oppassen.

Relatietaal: taal vanuit het hart van waaruit je ooit voor elkaar hebt gekozen. Ik wil jou graag blijven zien en ik wil ook graag dat jij mij wilt blijven zien.

 

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine winter 2019. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerRelatietaal

Alle hens aan dek!

Tineke en Marcel willen graag hun vakantieplannen voor de komende zomer zonder ruzie kunnen bespreken en uitvoeren. De afgelopen maanden konden zij dat niet. In de tussentijd hebben ze beiden op de achtergrond beslissingen genomen waar de ander mee te maken gaat krijgen. Zij beschrijven een herkenbaar dilemma in een samengesteld gezin. Zij zitten niet slechts met z’n tweetjes bij mij in de kamer. Er zijn zo’n 15 (!) direct betrokkenen die over hun schouder meekijken en – luisteren! Zij eisen allemaal hun plek op. Oud én jong, vaders en moeders van alle betrokken kinderen én niet te vergeten betrokken grootouders. Zij hebben allemaal hun wensen, verwachtingen en verlangens. Woorden die rond het thema vakantie veel te vaak op één plek terecht komen, namelijk de plek van ons gelijk, lees: onze zin krijgen. Maar je plek innemen betekent niet dat je de lakens kunt uitdelen. Het zou moeten betekenen dat er naar je geluisterd wordt én dat je naar de ander luistert, niet meer en niet minder. Gehoord worden betekent niet perse gelijk c.q. je zin krijgen. Samengestelde gezinnen doen in bovengemiddelde mate een beroep op een van de basisprincipes van een relatie, namelijk de beweging van geven en nemen. Bewegen is iets anders dan we vaak in de praktijk willen: we willen een geven en nemen dat helemaal precies in evenwicht is, ‘eerlijk’ is. En dat kan vaker niet dan wel. Dat is een relationeel feit waarmee we te dealen hebben. Naarmate de relatie tussen de volwassenen meer beschadigd is, des te groter zal de strijd hierover zijn. Een rustige vakantie begint met het opgeven van de strijd over iets onmogelijks. Een rustige vakantie begint met het openen van je hart voor alle betrokken. Dat kan een grote opgave zijn, soms zelfs te groot. Dat dan zelf te erkennen zou het begin kunnen zijn van een rustige vakantie!

 

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine zomer 2019. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerAlle hens aan dek!

Levenswijsheid

Over het algemeen lijkt er sprake te zijn van te veel bij een opeenstapeling van ingrijpende gebeurtenissen. Een vers verlies kan de opmaat zijn naar onderliggend verlies dat wacht op aandacht. Zo ook bij een koppel dat net hun derde en laatste kind geholpen heeft met de verhuizing naar een studentenkamer. Monique en Sander verheugen zich op deze nieuwe fase in hun leven: de kinderen goed en gezond de deur uit, Sander die binnenkort een dag minder gaat werken en Monique die het nog steeds prima naar haar zin heeft op het werk. Ze hebben een gezellig sociaal netwerk, zijn sportief en actief. Ze nemen de tijd voor de emoties van het tijdelijke lege nest gevoel. Tot hun eigen verbazing kunnen ze hun draai samen ondanks alles toch niet meer zo vinden. Als ze zich beiden ook op hun werk en in hun vriendschappen niet meer zo vrij voelen, besluiten ze mij te vragen eens mee te kijken in hun leven. Er klopt ‘iets’ niet. Monique en Sander nemen de tijd hun leven nog eens door te lopen en de emotionele gebeurtenissen krijgen nieuwe aandacht. Tijdens dit proces laat een vierde stille baby zich opnieuw ´horen´ en ´voelen´, zowel bij Monique als Sander. Dit kind zal nooit ´de deur uitgaan´. Na alle aandacht en rituelen waarmee het vertrek van de andere kinderen gepaard is gegaan, lijkt er nog een laatste ritueel plaats te moeten vinden. In al hun wijsheid hadden zij zich niet gerealiseerd dat hun tweede kind dat tot groot verdriet levenloos was geboren ook in deze overgangsfase van hun leven erbij wil horen. Zij weten onmiddellijk op welke manier zij dit kind ook nu willen eren. Kort daarna laten zij mij weten dat hun leven  weer ´klopt´! Zij kunnen hun nieuwe levensfase oppakken.

 

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerLevenswijsheid

Liefde is een werkwoord

Terugkijkend op hun relatie van dertig jaar zien Mieke en Theo in dat zij het al zo’n tien jaar met elkaar uithouden. Ze zijn vijftigers die elkaar op de middelbare school hebben ontmoet en sindsdien een koppel zijn. Ze hebben een goed leven, het ‘perfecte’ plaatje voor de buitenwereld. De binnenwereld echter ziet er sinds een paar maanden heel anders uit. Mieke is totaal onverwacht tot over haar oren verliefd geworden op een collega. Een collega die andere vragen stelde en andere dingen zei dan Theo. Er was ‘ineens’ iemand die haar elke dag liet weten hoe blij hij met haar was. Ze schaamt zich ervoor het te zeggen, maar ze heeft ervan genoten. Ze is er helemaal in meegegaan. Totdat Theo ineens ‘lastige’ vragen ging stellen. Ai, dat was linke soep! Ze wilde Theo niet kwijtraken. Na enig gedraai was het hoge woord eruit gekomen: ze was vreemd aan het gaan. Ze was bezig onaangekondigd de relatie met Theo te verlaten. Dat is een vertrouwensbreuk en dat doet pijn.

Na enig onderzoek blijkt de onderliggende boodschap te zijn dat zij zich weer gewaardeerd wil voelen. Uit niet weten hoe dat te organiseren, is ze vatbaar geworden voor iemand die waardering als het ware in haar schoot heeft geworpen. Verliefd worden is dus niet zo vreemd. De verliefde gevoelens aan een ander geven, is wel een ‘vreemde’ keuze. Mieke doet er Theo pijn mee. In plaats van haar eigen pijn, een ervaren tekort aan waardering,  kenbaar te maken, is ze Theo gaan buitensluiten.

Na een aantal sessies kunnen Mieke en Theo opgelucht ademhalen. Ze zijn deze schok te boven gekomen met hard werken voor de relatie. Ze stellen zichzelf en elkaar nieuwe en andere vragen. Ze voelen de liefde weer in hun hart voor specifiek elkaar!

 

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerLiefde is een werkwoord

Wat is het kersttoetje dit jaar?

Het meest verrassende toetje van het jaar is misschien wel het kersttoetje. Het recept is zorgvuldig gekozen, er is rekening gehouden met ieders wensen, de lekkerste ingrediënten zijn verzameld, er is tijd en aandacht aan besteed. De laatste ronde van het kerstdiner wordt opgediend op een mooie schaal, eventueel met kaarslicht of sterretjes, kortom: het toetje is de apotheose van het samenzijn tijdens deze dagen in december. We tonen onze liefde en saamhorigheid in de aankleding van ons huis, in de aankleding van onszelf en in het samenzijn aan een feestelijk gedekte tafel.

Hoe treffend zijn deze rituelen als symbool voor onze relaties: familie, vrienden, liefdes, ex en samengesteld. Naast dat het een christelijk feest is, lijken we er onbewust ook steeds meer een feest van verbinding van te maken. Hoe jammer en verdrietig is het dan dat het niet iedereen lukt om oude pijn en onuitgesproken ergernissen op tijd op te ruimen. Op tijd wil zeggen dat alle betrokkenen emotioneel nog in staat en bereid zijn óm op te ruimen. Dat vraagt minstens zoveel zorg, aandacht en tijd als de voorbereiding en uitvoering van een kerstdiner! Op 1 oktober liggen de eerste kerstproducten al bij de tuincentra. Wat weerhoudt ons er toch van om op tijd de balans op te maken van onze relaties?! Wat een rust zou het geven als we onze voorbereidingen treffen om ons hart vriendelijk, liefdevol en geduldig op te ruimen zodat we in december zowel in ons hoofd als in ons hart ruimte hebben om onze relaties te vieren. Niemand die hoeft te vrezen voor het toetje dit jaar! Een toetje dat is gemaakt en dat wordt gegeten met een opgeruimd hart, geeft zin aan de relatie. Zin aan ons bestaan, zin aan het leven. Ik wens je een liefdevol toetje dit jaar!

© Liesbeth Bauer

 

De column is eerder verschenen in het Leidsche Rijn Magazine. De namen zijn om privacyredenen gefingeerd.

Liesbeth BauerWat is het kersttoetje dit jaar?